चिया संस्कृतिको सामाजिक पहिचान - Pradhan , Mahesh Chandra (Dhaulagiri Journal of Contemporary Issues, 2026)
फिरन्ता जीवन बिताउँदै आएको मानिस विभिन्न कालखण्डमा विभिन्न स्थानका वनजन्य र कृषिजन्य खाद्यपदार्थ र पेयपदार्थको संसर्गमा रह्यो । तिनलाई एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा पु¥याउँदा समयक्रममा तिनले आज फरक संस्कार, संस्कृति र सभ्यता कायम गरेको छ । यसै सिलसिलामा करिव ५००० वर्षअघि चीनको दक्षिण–पश्चिमी भूभागमा आविर्भूत क्यामेलिया साइनेन्सिस प्रजातिको एक नितान्त सदावहार बहुवर्षे रैथाने जङ्गली बुट्यान चियाले ओैषधीय गुणका रुपमा यात्रारम्भ गरी विश्वमा विकसित सिल्क रोड र आधुनिक समुद्री मार्गको विस्तारपछि आज विश्वका हरेक कुनाकाप्चामा पानीपछिको अत्यधिक प्रयोग हुने पेयपदार्थका रुपमा हाम्रो सभ्यता, अर्थतन्त्र र संस्कृतिको एउटा अभिन्न अङ्ग बनेर बृहत् विश्वव्यापी सञ्जाल निर्माण गरेको छ । प्राथमिक र द्वितीयक तथ्याङ्क स्रोतहरुको प्रयोगबाट तयार पारिएको यो आलेखको मुख्य उद्देश्य चियाको पातमा रहेको क्याफिनले कसरी उपभोक्ताको शरीरमा सुगन्धमय ऊर्जा थपिएको अनुभूति गराउँदै विश्वका भिन्दाभिन्दै सामाजिक, आर्थिक र सांस्कृतिक परिदृश्यमा नेपाललाई पनि समाहित गरी एउटा बृहत् मालामा उन्न सफल भयो भन्ने विषयवस्तुमाथि प्रकाश पार्नु हो । यो आलेख चियाको उत्पत्ति, विकास र विस्तारलगायत हाम्रो सामाजिक सांस्कृतिक जीवनमा यसको महत्व, अवस्था र चुनौतीबारे अध्ययन अनुसन्धान गर्न चाहने अनुसन्धाता र पाठकका लागि उपयोगी हुने अपेक्षा गरिन्छ ।