धार्मिक चिन्तनमा कुलको ईश्वरीय स्वरूप {The Divine Nature of Clan in Religious Thought} - Bhattarai, Badriprasad (Educational Journal, 2025)
विभिन्न धर्ममा ईश्वरको स्वरूपमा विविधता र समानता रहेको छ । विभिन्न धर्ममा निर्माण भएको विविधता र समानताका मौलिकताहरूका आधारमा कुलको ईश्वरीस्वरूप निर्धारण गर्नु पर्नेमा हालसम्म सो विषयमा अध्ययन भएको पाइँदैन । यो अध्ययनमा विभिन्न धर्मका धार्मिक चिन्तनका आधारमा कुलको नैतिक, धार्मिक एवम् आध्यात्मिक स्वरूपको अवस्था पहिचान गर्ने उद्देश्य रहेको छ । प्रस्तुत अध्ययनमा विभिन्न धर्ममा मानिसहरूको ईश्वरप्रति अभिव्यक्त भावना, ईश्वर आगमनको मान्यता, आत्माको अस्तित्व एवम् भावी जीवनको आशा वा भाँती, सत् असत् तत्वको अस्तित्वका कारण, उत्तरदायित्व र मुक्तिको आधारलाई सैद्धान्तिक आधारका रूपमा लिइएको  छ । प्रस्तुत सैद्धान्तिक आधारबाट गरिएको यो अध्ययनमा हिन्दू धर्मको धार्मिक मान्यतामा वर्णित कुल पनि एक ईश्वरीय स्वरूप हो भन्ने प्रमाणित भएको छ । यसले विभिन्न धर्ममा वर्णित धर्महरू किन, कहाँ र कसरी उत्पन्न भएका हुन तथा कुन कारणले धर्महरूमा विविधता रहेका छन् भन्ने बारेमा अध्ययन गर्न पनि सहयोग गर्ने छ ।{There exist both diversity and similarity in the conception of God across different religions. Although various religions have developed distinctive as well as shared features, no study has so far been found that determines the divine form of the clan (kul) on the basis of these religious similarities and diversities. The present study aims to identify the moral, religious, and spiritual dimensions of the clan based on religious thought in different religions.In this study, people’s expressions of faith in God, beliefs regarding the descent or manifestation of God, the existence of the soul, hope or conceptions of future life, reasons for the existence of good and evil elements, responsibility, and the basis of liberation are taken as the theoretical foundations. Based on this theoretical framework, the study demonstrates that, according to the religious beliefs described in Hinduism, the clan (kul) is also a divine form.This study will further contribute to understanding why, where, and how religions described in different traditions originated, and for what reasons diversity exists among religions.}