माधव भँडारीको घरजम नाटकमा लैङ्गिकता - रामप्रसाद गुरागाँई (Interdisciplinary Journal of Management and Social Sciences, 2022)
नेपालको पूर्वी जिल्ला इलामको सुम्बेकमा जन्मिएर भारतको वनारसमा शिक्षा ग्रहण गरी साहित्यचार्यसम्मको शिक्षा हासिल गरेका भँडारीले नेपाली साहित्यमा उच्चतम मूल्य बोकेका नाटकहरु र एकाङ्की लेखेका छन् । नेपाली साहित्यमा माधव भँडारी नाटककार, कथाकार, निबन्धकार, कवि, उपन्यासकार र समालोचकका रूपमा परिचित छन् । उनले नेपाली साहित्यलाई सङ्ख्यात्मक मात्र होइन, गुणात्मक दृष्टिले पनि उत्कर्षता प्रदान गरेको पाइन्छ । घरजम नाटकमा महानिंद्राबाट पुरुषसत्तालाई व्युँझाइएको छ । सासू–बुहारी, लोग्ने–स्वास्नी बिचमा हुने सामान्य झगडा र खटनपटनलाई लिएको पाइन्छ । तर यो झगडा परिवारमा मात्र सिमित छैन । सासू र बुहारीबिचको झगडा परम्परा र आधुनिकताबिचको द्वन्द्व हो । यहाँ परम्पराको प्रतिनिधित्व सासू नैनीले गरेकी छ भने आधुनिकताको प्रतिनिधित्व बुहारी शशी र देवकीले गरका छन् । यसमा रमानाथका दुष्कार्यलाई लेखकले ढाकछोप गर्न खोजे तापनि रमानाथले हारेको छ र शशी चाहिँ नारी चेतना र जागरणको पाठ पढाउन सफल भएकी छ । यद्यपि उसको पाठ यथार्थभन्दा आदर्शको नजिक छ । अर्को तेस्रो पक्ष हो– अन्याय र सहनशीलता बिचको द्वन्द्व । यसमा अन्याय र अत्याचारको प्रतिनिधित्व सासू र लोग्नेले गरेका छन् । सहनशीलताको प्रतिनिधित्व बुहारीहरूले गरेका छन् । यहाँ पनि बुहारीहरूको विजय भएको छ तर बुहारीहरूले सहनशीलताको बाटो त्यागेर विद्रोहको बाटो समातेपछि मात्र उनीहरू लक्ष्यमा पुग्न सफल भएका छन् । यस लेखलाई व्यवस्थित गर्न सैद्धांतिक शोधविधि, समस्याको कथन, उद्धेश्य, सामग्री सङ्कलनको प्रयोग गरिएको छ । यसरी यहाँ अन्यायमाथि न्यायको, परम्परामाथि आधुनिकताको र पुरुषहरूमाथि नारीहरूको विजय भएको देखाउनका लागि माथि उल्लिखित विधातात्विक आधार बनाइएको छ ।