नेपालको घट्दो जनसङ्ख्याामा महिला प्रजनन्‌को प्रभाव

Abstract

सन् १९८७ विश्वको जनसन्न्या पाँच अर्ब रहेकोमा सन् २०२५ मा आठ अर्ब नाघिसकेको छ । यसरी हेर्दा जनसङ्ख्याको आकारमा वृद्धि भए तापनि जनसन्न्याको वृद्धिदरमा ह्रास आइरहेको छ । प्रजनन् मानव जीवनको एक महत्त्वपूर्ण विषयको रूपमा स्थापित भएको छ । महिला प्रजनन्‌लाई अध्ययन गर्दा प्रजनन्‌मा भिन्नता ल्याउने आधारहरू भनेका शिक्षा पेसा, उमेर, विवाह, आम्दानी, संस्कृतिक मूल्यमान्यता समेटिएको पाइन्छ । नेपालको जनसङ्ख्यामा महिला प्रजनन्‌्‌को प्रभावका बारेमा उद्देश्य राखेर गुणात्मक तथा परिमाणात्मक अनुसन्धान ढाँचामा यो लेख सम्पन्न गरिएको हो । जैविक, आर्थिक, सामाजिक सांस्कृतिक, मनोवैज्ञानिक, भौगोलिक, राजनीतिक, जनसङ्ख्या नीति जस्ता तत्त्वहरूले प्रजनन्‌लाई प्रभाव पार्दछ भन्ने निष्कर्ष यस लेखमा रहेको छ ।